Structurele verandering gezondheidszorg werkenden bittere noodzaak

Dit is de hoofdconclusie uit het onderzoeksprogramma dat door Plexus, TNO en de Universiteit Maastricht is uitgevoerd met subsidie van Stichting Instituut Gak.

Er is sprake van een systeemfalen; alle betrokken partijen - (arbo)professionals, zorgaanbieders, verzekeraars, werkgevers en werknemers - dragen hun steentje bij aan deze mismatch. Arbeidsgerelateerde gezondheidsproblemen zijn bepalend voor het falen van het systeem Arbeid en Gezondheidszorg. Aan verzuim- en zorgkosten van de beroepsbevolking gaat bij elkaar opgeteld jaarlijks minimaal 26 miljard Euro om. Het duurst zijn de aandoeningen van het bewegingsapparaat (3,7 miljard), psychische klachten/aandoeningen (2,5 miljard) en hart- en vaatziekten (1,5 miljard). Dat zal in de toekomst niet veel anders zijn.

Twee miljard aan kosten vermijdbaar
Binnen enkele jaren krimpt de beroepsbevolking, terwijl het aantal 45-65 jarigen daarin toeneemt. Deze werknemers hebben meer chronische aandoeningen en hogere verzuim- en zorgkosten dan de huidige beroepsbevolking. Daarbij komt dat van ze verwacht wordt dat ze zo lang mogelijk blijven werken.

Verbetering van de kwaliteit en de efficiency van de (arbo)zorg is daarom van essentieel belang voor de toekomst. In het onderzoek is aangetoond dat jaarlijks minimaal 2 miljard aan kosten voor verzuim en gezondheidszorg vermijdbaar is. Voor het beperken van verzuim zijn de curatieve zorgverleners minstens zo belangrijk als de arbozorg. De winst is te behalen door meer aandacht voor en kennis van arbeid in de zorg en door meer efficiënte en tijdcontingente aanpakken. De werkgever en werknemer op hun beurt moeten veel steviger en gerichter aansturen op het realiseren van gezamenlijke doelen om gezond te blijven werken en eisen stellen aan de gezondheidszorg om deze doelen te bereiken (vraagsturing).

Structurele veranderingen noodzakelijk
Om efficiency- en kwaliteitswinst te realiseren zijn structurele veranderingen noodzakelijk. Het systeemfalen moet worden doorbroken. En wel via verschillende experimenten in de praktijk, omdat niet één aanpak zaligmakend is. Om daarvan de kans van slagen te vergroten zijn systeemvoorwaarden geanalyseerd.

Op institutioneel niveau gaat het om een meer transparante marktstructuur in het arbocuratieve zorgaanbod, versimpelen van keuzemogelijkheden en belonen van innovatie. Bij de professionals om meer aandacht voor hun aansturing en voor kwaliteitsprikkels. Ook bij cliënt/werknemer gaat het om prikkels, maar dan ter ondersteuning van zelfeffectiviteit in het verzuim- en re-integratietraject. De onderzoeksresultaten pleiten voor meer ‘sensitivity to motivational complexity’ om de verschillende partijen te stimuleren tot effectief gedrag om verzuim te reduceren en inzetbaarheid te verbeteren. Niet de medische klacht moet centraal staan maar het functioneel herstel: wat kunnen mensen nog wel.

Drie clusters van praktijkexperimenten
Het onderzoeksprogramma Arbeid en Gezondheidszorg, gestart in september 2008, gaat nu de fase van het opzetten van experimenten in om in de praktijk te onderzoeken hoe de genoemde verbeteringen kunnen worden bewerkstelligd. De onderzoekers zullen zich daarbij samen met diverse partijen inzetten voor drie clusters van praktische experimenten:

Deze praktijkfase wordt begeleid door wetenschappelijk onderzoek dat zal leiden tot tenminste drie promoties.

 

Bron: TNO